VPN uitzetten: wanneer en hoe doe je dat?
Een VPN uitzetten mag gewoon, en soms is het zelfs de snelste oplossing voor een probleem. In deze gids lees je wanneer uit prima is, hoe je de verbinding per apparaat verbreekt, en welke twee instellingen ervoor zorgen dat de VPN stiekem weer aanspringt of je internet juist blokkeert.
Eerst dit: uit is geen ramp
Wat ons opviel toen we dit onderwerp onderzochten: vrijwel alle uitleg die bovenaan de zoekresultaten staat komt van VPN-aanbieders zelf, en die beschrijven uitzetten vooral als een risico dat je zo kort mogelijk moet houden. Dat beeld verdient een nuance. Op je eigen thuisnetwerk loopt verreweg het meeste verkeer al versleuteld via https; je bank, webmail en webwinkels zijn ook zonder VPN gewoon beveiligd. Een VPN voegt vooral iets toe op netwerken die je niet beheert en op momenten dat je je IP-adres of locatie wilt afschermen. Wat een VPN wel en niet voor je doet, leggen we uit in wat is een VPN.
Wanneer zet je de VPN tijdelijk uit?
Inloggen op hotel-, trein- of campingwifi. Openbare netwerken werken vaak met een inlogpagina (een zogeheten captive portal). Die pagina laadt regelmatig niet zolang de VPN aanstaat. Zet de VPN even uit, log in op het netwerk en zet hem daarna weer aan; juist op dit soort netwerken is hij daarna het nuttigst, zoals we beschrijven in de gids over openbare wifi.
Een dienst weigert of vraagt om eindeloze controles. Sommige websites en apps blokkeren bekende VPN-adressen of tonen bij elk bezoek een "ik ben geen robot"-controle. Ook kan inloggen bij een bank of betaaldienst extra verificatie opleveren als je via een buitenlandse server verbindt, omdat dat op fraudesystemen als een afwijkende locatie overkomt. Even zonder VPN (of via een Nederlandse server) is dan de simpelste route.
Je streamt Nederlandse content. Sta je op een buitenlandse server, dan zie je bij streamingdiensten het aanbod van dat land en kunnen Nederlandse diensten je weigeren. VPN uit, of een server in Nederland kiezen, lost dat op. Hoe streamingdiensten met VPN's omgaan lees je in VPN en streaming.
Snelheid en storingen. Een VPN kost altijd wat snelheid en reactietijd. Voor browsen en streamen merk je daar op een Nederlandse server weinig van, maar bij online gamen, videobellen of grote downloads kan het verschil wel uitmaken. En hapert je internet, dan is de VPN kort uitzetten de snelste test om te zien of het probleem daar zit.
Zo zet je de VPN uit
Via de app (de normale route). Open de app van je VPN-dienst en tik op de verbreek- of pauzeknop. Veel apps hebben ook een pauzefunctie die de verbinding na een kwartier of een uur automatisch herstelt; handig als je bang bent het weer aanzetten te vergeten.
iPhone en iPad. Ga naar Instellingen en tik op VPN (of Algemeen en dan VPN en apparaatbeheer). Zet de schakelaar op niet verbonden. Zie ook ons stappenplan voor de iPhone.
Android. Ga naar Instellingen, Netwerk en internet, VPN (bij Samsung: Verbindingen, Meer verbindingsinstellingen, VPN) en verbreek de verbinding. De menunamen verschillen per merk; het volledige overzicht staat in het stappenplan voor Android.
Windows en Mac. Gebruik je de app van je aanbieder, dan verbreek je de verbinding daar. Heb je een VPN handmatig ingesteld, dan gaat het via Instellingen, Netwerk en internet, VPN, Verbinding verbreken (Windows) of Systeeminstellingen, VPN (Mac).
Draait de VPN op je router? Dan helpt uitzetten op je telefoon of laptop niet: de verbinding loopt via de routerinstellingen en geldt voor alle apparaten in huis tegelijk. Hoe dat werkt, inclusief de beperkingen van KPN- en Ziggo-modems, lees je in VPN op je router.
De twee instellingen die roet in het eten gooien
Krijg je de VPN niet uit, of doet je internet het na het uitzetten ineens helemaal niet meer? Dan is vrijwel altijd een van deze twee instellingen de oorzaak. Dit is ook de vraag waar de meeste handleidingen overheen stappen.
1. De blokkeerfunctie (kill switch). Android heeft onder de VPN-instellingen de schakelaars "Altijd actieve VPN" en "Verbindingen zonder VPN blokkeren"; VPN-apps hebben daarnaast hun eigen kill switch. Die instellingen doen precies wat ze beloven: valt de VPN weg of zet je hem uit, dan gaat er niets meer onversleuteld naar buiten, en dus heb je geen internet. Wil je echt zonder VPN online, zet dan eerst deze blokkering uit en verbreek daarna pas de verbinding.
2. Automatisch opnieuw verbinden. Op de iPhone kan een VPN-app via "verbind op aanvraag" de verbinding zelf herstellen, ook nadat je hem in Instellingen hebt uitgezet. Op Android doet "Altijd actieve VPN" hetzelfde. Lijkt de VPN steeds vanzelf terug te komen, schakel dan de automatische verbinding in de app uit, of gebruik de pauzefunctie in plaats van de uitknop.
Wanneer laat je hem juist aan?
Op netwerken die je niet zelf beheert (openbare wifi, hotels, luchthavens), als je je IP-adres wilt afschermen voor de sites die je bezoekt, en als je bewust via een andere locatie wilt verbinden. Gebruik je de VPN vooral voor die momenten, dan is aan- en uitzetten per situatie een prima manier van werken; de automatische verbindingsopties uit de vorige alinea zijn er voor wie het niet wil bijhouden. Nog geen VPN of ontevreden over je huidige dienst? Onze vergelijker zet de opties naast elkaar.
Veelgestelde vragen
Is een VPN uitzetten gevaarlijk? Nee. Je verkeer naar beveiligde sites blijft via https versleuteld. Je internetprovider en de sites die je bezoekt zien wel weer je echte IP-adres en je surfgedrag is voor je provider zichtbaar. Dat is de normale situatie van iedereen zonder VPN.
Hoe controleer ik of de VPN echt uit staat? Kijk in de VPN-app of in de VPN-instellingen van je apparaat, of doe een IP-check via een van de bekende testsites. Zie je je eigen locatie en provider, dan staat de VPN uit.
Moet ik de app dan maar verwijderen? Niet nodig. Uitzetten kost niets en de app opnieuw instellen wel. Betaal je voor een dienst die je nooit gebruikt, kijk dan eerst naar wat een VPN echt kost voordat je verlengt.