Wat is een VPN en hoe werkt het?
VPN-reclames doen alsof je zonder VPN vogelvrij bent. Dat is overdreven, maar er zijn wél goede redenen om er één te gebruiken. Dit is het eerlijke verhaal.
Wat een VPN doet, in één alinea
VPN staat voor virtual private network, letterlijk: virtueel privénetwerk. Een VPN legt een versleutelde tunnel tussen jouw apparaat en een server van de VPN-aanbieder. Al je internetverkeer loopt door die tunnel. Het gevolg: je internetprovider en de wifi-eigenaar zien niet meer wélke sites je bezoekt, en de sites die je bezoekt zien het IP-adres van de VPN-server in plaats van dat van jou.
Hoe werkt een VPN precies?
Zet je de VPN aan, dan gebeuren er drie dingen. Eén: de app op je apparaat bouwt een versleutelde verbinding op met een server van de aanbieder, via een afsprakenset die een protocol heet (WireGuard en OpenVPN zijn de bekendste). Twee: al je internetverkeer gaat eerst versleuteld naar die server, die het daarna doorstuurt naar de site of app die je gebruikt. Drie: het antwoord komt via dezelfde route terug. Voor de buitenwereld lijkt al jouw verkeer daardoor afkomstig van de VPN-server, inclusief het land waar die server staat.
In de praktijk merk je er weinig van: je kiest in de app een land, drukt op de aanknop en verder werkt internet zoals altijd, hooguit een fractie trager door de omweg. De meeste apps hebben ook een kill switch, die je verbinding blokkeert als de tunnel onverwacht wegvalt, zodat je verkeer nooit onversleuteld doorloopt. Hoe je dat instelt zie je in onze stappenplannen voor iPhone en Android.
Wat een VPN níet doet
Hier gaan de reclames graag de mist in. Een VPN maakt je niet anoniem: je bent nog steeds ingelogd bij Google, Instagram en je webshops, en die weten precies wie je bent. Een VPN beschermt ook niet tegen virussen, phishing of datalekken bij bedrijven. En "militaire versleuteling" is marketingtaal: je bankzaken zijn via https óók zonder VPN al versleuteld.
Goede redenen om wél een VPN te nemen
Er blijven vier redenen over die de moeite waard zijn. Openbare wifi: op het netwerk van een hotel, trein of café is een versleutelde tunnel een zinnige extra laag. Privacy bij je provider: zonder VPN kan je internetprovider je surfgedrag zien; met VPN niet. Reizen: Nederlandse streamingdiensten en bankomgevingen blijven bereikbaar alsof je thuis bent; zie ook ons artikel over streaming. En censuur omzeilen in landen waar het open internet beperkt is.
Heb jij er één nodig?
Werk je regelmatig op openbare wifi, reis je veel, of vind je simpelweg dat je provider je surfgedrag niets aangaat? Dan is een VPN een zinnige aanschaf van een paar euro per maand. Zit je vrijwel altijd op je eigen thuisnetwerk en streamt je niets uit het buitenland? Dan kun je prima zonder, en laat je dan niet bang maken door een afteldeal.
En gratis VPN's?
Wees daar terughoudend mee. Een VPN-aanbieder ziet al je verkeer; dat vraagt vertrouwen. Bij onbekende gratis diensten is jouw data vaak het verdienmodel. De enige gratis optie die we durven noemen is de gratis versie van Proton VPN: beperkt, maar van een aanbieder met een geloofwaardig privacymodel. Wil je meer, bekijk dan onze vergelijking.