Downloaden met een VPN in Nederland: wat de wet zegt

Een VPN verbergt je IP-adres voor de buitenwereld. Veel mensen trekken daaruit de conclusie dat downloaden er legaal of veilig van wordt. Dat klopt niet. Hieronder staat wat de wet zegt, wie er in Nederland handhaaft en tegen wie, en welke toepassingen er wel gewoon mogen. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.

Door de redactie van VPNwijzer · Laatst bijgewerkt: november 2026

Downloadpijl met een weegschaal ernaast

Het korte antwoord

Downloaden uit een illegale bron is in Nederland verboden. De Rijksoverheid formuleert het zo: een bron is vrijwel altijd illegaal als er werk wordt verspreid zonder toestemming van de eigenaar. Een VPN verandert niets aan die regel. Hij maakt het alleen lastiger om te zien wie het doet, en dat is iets anders dan toestemming. Wie een VPN gebruikt om te downloaden wat niet mag, doet nog steeds iets wat niet mag. Dat een VPN zelf wel volledig legaal is, leggen we uit in Is een VPN legaal in Nederland?.

Hoe het zo gekomen is: 2014

Tot 2014 was Nederland een uitzondering in Europa. Downloaden voor eigen gebruik viel onder de thuiskopieregeling, ook als de bron niet deugde; de rechthebbenden werden gecompenseerd via een heffing op lege dragers en apparaten. In april 2014 floot het Europees Hof van Justitie die praktijk terug, in een zaak die was aangespannen door onder meer Sony en Philips tegen de thuiskopieheffing. De uitkomst: de thuiskopie-uitzondering mag alleen gelden voor kopieën uit legale bron. Sindsdien mag de Nederlandse staat downloaden uit illegale bron niet meer toestaan, en zijn de thuiskopievergoedingen in 2015 verlaagd. Het precieze zaaknummer en de datum van het arrest hebben wij voor dit artikel niet zelf bij het Hof nagelopen; de bronnen hieronder noemen april 2014.

Wat sindsdien wél mag, is onveranderd: van een werk dat je legaal hebt (gekocht, gestreamd via een betaalde dienst, uitgezonden) mag je voor eigen gebruik een kopie maken. Je mag die niet verspreiden, en kopieerbeveiliging omzeilen mag ook niet. Voor software en games geldt alleen een reservekopie.

Wie handhaaft, en tegen wie

De handhaving in Nederland is civiel, niet strafrechtelijk. Je krijgt dus geen boete van de politie, maar kunt wel een schadeclaim of schikkingsvoorstel krijgen van een rechthebbende. De partij die dat in de praktijk doet is Stichting BREIN, namens film-, muziek- en boekenuitgevers. BREIN richt zich al jaren vooral op de aanbodkant: sites, streaminghubs, IPTV-verkopers en mensen die op grote schaal uploaden. Op de eigen website meldt BREIN in oktober 2026 onder meer een tweede blokkeervonnis tegen illegale schaduwbibliotheken en een actie tegen een uploader van luisterboeken. Met individuele uploaders wordt volgens Radar meestal geschikt, met bedragen die kunnen oplopen tot 12.500 euro.

Tegen individuele downloaders is dat in Nederland nog niet op grote schaal gebeurd. De bekendste poging was die van Dutch FilmWorks, dat in 2017 IP-adressen verzamelde van Ziggo-klanten die een film hadden gedownload en 150 euro per persoon wilde schikken. Ziggo weigerde de klantgegevens af te geven en kreeg bij de rechter en in hoger beroep gelijk. Let op: de bronnen die dit beschrijven zijn uit 2021 en 2022. Wij hebben geen recentere gevallen gevonden, maar ook geen bevestiging dat het sindsdien niet is geprobeerd. Behandel "het gebeurt niet" dus als "het is tot nu toe niet gelukt", niet als een garantie.

Waarom torrents het risico vergroten

Bij torrents en bij apps die daarop bouwen upload je automatisch terwijl je downloadt. Daarmee ben je in juridische zin niet alleen downloader maar ook verspreider, en dat is precies de groep waar BREIN zich op richt. Je IP-adres is in een torrentzwerm bovendien voor iedereen zichtbaar, inclusief partijen die zwermen monitoren. Een VPN verbergt dat adres en vervangt het door dat van de VPN-server. Dat is de reden dat ervaren downloaders massaal via een VPN werken, zoals ID.nl beschrijft, en ook de reden dat aanbieders "P2P-servers" adverteren.

Wat je VPN-aanbieder ziet

Hier zit de eerlijke kanttekening. Zonder VPN ziet je internetprovider naar welke IP-adressen je verkeer gaat; met VPN ziet je VPN-aanbieder dat in plaats daarvan. Je verplaatst het vertrouwen, je heft het niet op. Of een aanbieder dat bijhoudt, hangt af van zijn logbeleid en van de wetgeving in zijn vestigingsland, en een audit zegt daar iets maar niet alles over; lees wat een no-logsaudit wel en niet bewijst. Wat je provider zonder VPN precies ziet, staat in wat je internetprovider van je verkeer ziet. Daar komt bij dat een VPN kan wegvallen; zonder kill switch loopt je verkeer dan ineens via je eigen adres.

Wat wél gewoon mag

De techniek is niet het probleem; de bron is dat. BitTorrent wordt dagelijks gebruikt voor volstrekt legale distributie: Linux-distributies bieden hun installatiebestanden als torrent aan omdat dat de servers ontlast, en er is software, publiek-domeinmuziek en vrij gelicentieerd materiaal dat de maker zelf zo verspreidt. Een bron waarbij de rechthebbende zelf het bestand aanbiedt, is per definitie geen illegale bron. Dat geldt ook voor je eigen back-ups die je tussen je eigen apparaten synchroniseert via een peer-to-peer-protocol. Usenet en BitTorrent zijn als techniek dan ook niet verboden; ze staan alleen vol met illegale kopieën, en daar gaat het om.

Onze observatie

Wat ons bij het schrijven opviel, is hoe vaak Engelstalige VPN-sites de term "torrent-VPN" gebruiken zonder ooit te zeggen wat er wel en niet mag. Dat laten wij bewust liggen: op deze pagina staan geen aanbevolen aanbieders en geen knoppen. Wie een VPN wil voor privacy tegenover zijn provider, voor openbare wifi of voor Nederlandse tv in het buitenland, vindt de afweging in de vergelijker. Wie een VPN wil om de wet te omzeilen, vindt hier geen hulp, en terecht.

Bronnen

Dit gebruikten we voor dit artikel: